Jeziora są jednym z tych elementów Powiatu Iławskiego, z których możemy być naprawdę dumni. Jeziorak, Płaskie, Ewingi, Jasne i dziesiątki mniejszych akwenów tworzą krajobraz, z którym żyjemy i który przyciąga tu innych. 18 września,
w Światowym Dniu Monitoringu Wody, warto jednak spojrzeć na nie – nie tylko z brzegu. Bo piękny widok nie zawsze mówi nam, co dzieje się pod powierzchnią.
Piękno, które warto znać także od środka
Widzimy taflę wody, linię trzcin, żaglówki, ptaki i odbijające się w jeziorze niebo. Monitoring patrzy głębiej.
Badania wód powierzchniowych pozwalają oceniać ich stan ekologiczny i chemiczny. Pod uwagę bierze się nie tylko skład chemiczny wody, ale również organizmy, które w niej żyją, oraz parametry fizykochemiczne. Dzięki regularnym badaniom można obserwować zmiany zachodzące w czasie i odpowiednio wcześnie rozpoznawać niekorzystne zjawiska.
To ważne, bo jezioro jest całym ekosystemem. Kondycja wody wpływa na rośliny, ryby, ptaki i inne organizmy, ale także na możliwość korzystania z jeziora przez człowieka.
Co monitoring oznacza dla nas?
Monitoring pokazuje nie tylko, jaki jest stan jeziora dziś, ale też czy i jak zmienia się on w czasie. Dzięki badaniom można wcześniej wychwycić niekorzystne zjawiska i wskazać, gdzie potrzebne są działania ochronne – np. ograniczenie dopływu zanieczyszczeń czy poprawa gospodarki ściekowej.
Dla mieszkańców oznacza to: lepszą ochronę miejsc, z których korzystamy na co dzień – jezior, plaż, terenów rekreacyjnych i przyrodniczych. Monitoring pomaga też sprawdzić, czy podejmowane działania rzeczywiście przynoszą efekt.
Jeziorak to coś więcej niż wakacyjna pocztówka
Dla naszego regionu szczególne znaczenie ma Jeziorak – najdłuższe naturalne jezioro w Polsce i jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów naszego krajobrazu. Jest miejscem żeglowania, wędkowania, wypoczynku i codziennego kontaktu
z przyrodą. Ale Jeziorak pozostaje ważny także wtedy, gdy kończy się sezon turystyczny.
Stan jeziora zależy nie tylko od tego, co dzieje się na jego powierzchni. Znaczenie ma również całe jego otoczenie i zlewnia – czyli obszar, z którego woda ostatecznie trafia do jeziora. Dlatego obserwowanie zmian i regularne badania pozwalają patrzeć na Jeziorak nie jako na pojedynczy akwen, lecz jako część większego systemu przyrodniczego.
Troska o jezioro ma też swój codzienny, bardzo praktyczny wymiar. W Porcie Śródlądowym w Iławie odczytywany jest poziom wody w Jezioraku, a aktualny stan można sprawdzić na stronie Portu. Na miejscu można również opróżnić toaletę chemiczną i oddać nieczystości płynne z jednostki. Te zwykłe elementy funkcjonowania portu nad jeziorem są ważne właśnie dlatego, że pomagają korzystać z niego odpowiedzialnie.
Codzienne działania są jednym elementem troski o jezioro. Drugim jest wiedza o jego stanie. Dlatego monitoring jest tak potrzebny – nie zastępuje ochrony, ale dostarcza informacji, bez których trudno prowadzić ją skutecznie.
Nie tylko sprawa żeglarzy
O jeziorach często mówimy w kontekście żeglarstwa, turystyki czy wędkarstwa. Tymczasem odpowiedzialność za ich stan zaczyna się dużo wcześniej niż przy wejściu na pokład.
Dotyczy mieszkańców, turystów, osób wypoczywających nad wodą, przedsiębiorców, samorządów i wszystkich, którzy korzystają
z terenów położonych wokół jezior. Sposób gospodarowania odpadami i ściekami, zachowanie nad brzegiem, poszanowanie terenów chronionych czy pozostawienie po sobie porządku – pojedynczo wydają się drobnymi sprawami, ale razem mają ogromne znaczenie dla kondycji naszych jezior.
Wszystkie gminy Powiatu Iławskiego dobrze o tym wiedzą. Tegoroczna, już XXV edycja akcji „Czyste Jeziora i Rzeki” zgromadziła 3 756 uczestników. Zebrano 881 worków odpadów i zlikwidowano 26 dzikich wysypisk. To doskonały przykład tego, że troska
o wodę nie należy do jednej instytucji ani jednej grupy.
Mamy powód do dumy. I powód, żeby dbać
Światowy Dzień Monitoringu Wody obchodzony 18 września ma przypominać o znaczeniu kontroli jakości zasobów wodnych
i o potrzebie ich ochrony. W Polsce monitoring wód powierzchniowych prowadzony jest w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.
Dla nas ta data ma jednak bardzo lokalne znaczenie.
Mamy szczęście żyć w miejscu, którego krajobraz tworzą jeziora. Możemy je podziwiać, korzystać z nich i pokazywać
je innym. Ale mamy też wspólny interes w tym, żeby pozostały w dobrej kondycji dla tych, którzy przyjdą po nas. Monitoring pozwala zobaczyć więcej niż widać z brzegu.
A troska o to, co pokażą kolejne badania, należy już do nas wszystkich.
